Uczulenie, anafilaksja, wstrząs i czym to się je

**418** · 06-01-11, 10:15

Ostatnio bardzo często spotykam się z wypowiedziami typu „przynajmniej już wiesz, że nie jesteś uczulony”. Sprawia to, że mój mózg puchnie a oczy nachodzą krwią, dlatego chciałbym wyjaśnić w miare prosty i przejrzysty sposób mechanizm „uczulenia” oraz dlaczego tak bardzo obawiamy się ukąszenia ptaszników, skoro ich jad teoretycznie nie zagraża życiu dorosłego człowieka.

W skrócie o uczuleniu i odpowiedzi immunologicznej wtórnej.
Wtórna odpowiedź immunologiczna(układu odpornościowego) to taka, która zachodzi w wyniku powtórnego kontaktu z antygenem (w tym przypadku może nim być któryś ze składników jadu). Odpowiedź jest specyficzna i wynika m.in. z wytworzenia przeciwciał i uczulonych na określony antygen limfocytów (po uprzednim kontakcie z substancją). I wszystko działa dobrze, organizm zwalcza co trzeba, chyba, że…
Czasami odpowiedź układu odpornościowego jest ZA SILNA i przyjmuje niewłaściwą formę, tj. skierowana zostaje np. przeciwko własnym tkankom lub nieszkodliwym antygenom. Mówimy wtedy o NADWRAŻLIWOŚCI – inaczej alergii ;)
No więc to czego tak naprawde się boimy (a przynajmniej powinniśmy) jest reakcja anafilaktyczna mogąca przyjąć postać wstrząsu anafilaktycznego (będącego poważnym zagrożeniem dla życia) stanowiącego tzw.nadwrażliwość typu I.

W skrócie o anafilaksji i wstrząsie anafilaktycznym
Reakcja anafilaktyczna zachodzi w parę minut po POWTÓRNYM kontakcie z antygenem. Tak więc przy ukąszeniu, być może miałeś pierwszą styczność z daną substancją, na którą się „uczulisz” – obalamy w tym momencie teorie pokroju „zostałem ukąszony raz, bolało, ale przynajmniej wiem, że nie jestem uczulony „–BZDURA! Anafilaksja może mieć rózne nasilenie - począwszy od miejscowego, takiego jak np. dobrze znany wszystkim z widzenia lub autopsji katar sienny - nic strzasznego. Jednak najgorszej, uogólnionej postaci anafilaksja pryzjmuje charakter wstrząsu i objawia się niewydolnością krążenia i oddychania co dosyć szybko może doprowadzić do zgonu ;) Dodatkowe objawy to reakcje miejscowe, zaczerwienienie skóry, problemy z układem pokarmowym itd. – tego obawiać się nie musimy (aż tak bardzo ;) ).

Troche głębiej dla ciekawskich
Objawy te są spowodowane nadwrażliwością komórek układu immunologicznego. Objawy wynikają z uwalniania z mastocytów w tkankach i bazofilów we krwi mediatorów histaminowych oraz serotoninowych. Sam mechanizm wygląda następująco - gdy cząsteczka antygenu zwiąże się z przeciwciałem za pośrednictwem fragmentu Fab przeciwciała, a kompleks antygen-przeciwciało następnie połączy się z receptorem w komórce mastocytu lub bazofilu (fragment Fc Ig) następuje uwolnienie mediatorów z ziarnistości tychże komórek. Gdy cierpimy na nadwrażliwość typu I pojawia się nadmiar immunoglobulin klasy IgE które mają charakter cytofilny – łączą się z receptorem za pośrednictwem fragmentu Fc, przez co miejsca wiążące antygen zostają wolne. Tak więc przyłączenie przeciwciał IgE powoduje wyposażenie ich w swoisty system rozpoznawania antygenów – a co za tym idzie odpowiedź immunologiczna jest dużo silniejsza i nieadekwatna.

Schemat przebiegu reakcji wraz z objaśnieniem

Alergen który dostanie się do organizmu po raz pierwszy jest wychwytywany przez komórki APC (antygen presentation cells), których zadaniem, jak sama nazwa wskazuje, jest prezentacja antygenu innym komórkom, które nie mogą 'wychwycić go' w formie wolnej, niezmienionej.
Komórka APC prezentuje antygen limfocytom CD4 czyli pomocniczym (Th).
Limfocyty Th wytwarzaja odpowiednie białko - Interleukine-4, która pobudza limfocyty B do produkcji przeciwciał klasy E (IgE). Powoduje ona również powstanie komórek pamięci.
U osób nadwrażliwych, jak już było wspominane, przeciwciała IgE przyłączają się za pośrednictwem fragmentu Fc do wrażliwych mastocytów powodując ich swoistego rodzaju "uzbrojenie" przeciw konkretnemu antygenowi.
Następnie po powtórnym wniknięciu antygenu do ustroju, uczulone mastocyty uwalniaja ze swoich ziarnistosci mediatory wywolujace reakcje uczuleniowa.

Poszczególne mediatory oraz ich działanie na organizm
-Histamina, PAF (czynnik aktywujący płtki krwi) oraz prostaglandyny powodują rozszerzenie światła naczyń krwionośnych oraz zwiększają ich przepuszczalność, powoduja rowniez skurcze miesni gladkich
-Leukotrien B4 oraz roznego rodzaju cytokiny powuja przenikanie leukocytow przez srodblonek naczyn krwionosnych

Wstrząs anafilaktyczny - objawy, "postępowanie" - czyli jak sobie dopomóc w sytuacji kryzysowej
Do objawów wstrząsu należą między innymi:
-hipotensja, czyli spadek cisnienia tętniczego krwi poniżej 100mmHg
-tachykardia czyli wzrost tętna powyżej 100, nawet 120 uderzen na minutę
-wymioty, biegunka
-pokrzywka, świąd skóry, pieczenie
-dusznosci, problemy z oddychaniem
-arytmia serca
-zaburzenia świadomości
To rzeczy, które możecie wyczuć gołym okiem, bez pomocy specjalisty. Jeśli zaobserwujecie u siebie następujące objawy (wiadomo, że jeśli dojdzie np. tylko do wymiotów [dzialanie toksyn] lub wzrostu tętna [nerwy]) nie musi to wcale oznaczać wstrząsu, chociaż ja tak czy siak udałbym się do lekarza ;) Jeśli natomiast wyraźnie widzimy, że coś z naszym organizmem dzieje się naprawdę nie tak, występuje znaczna ilość z wyżej wymienionych objawów należy natychmiast zadzwonić po pogotowie, poinformować o swoim stanie zdrowia i powiedzieć, iż podejrzewacie ryzyko wstrząsu anafilaktycznego.Kolejną rzeczą, jaką należy wykonać tuż po telefonie (ewentualnie zaraz po ukąszeniu) jest przyjęcie dużej ilości Ca w formie najlepiej przyswajalnej - mile widziane tabletki musujące, oraz (jeśli macie pod ręką) clemastinum, spokojnie możecie walnąć 2mg. Dla alergikow dostepne sa rowniez ampulkostrzykawki z adrenalina - nalezy jednak uwazac z pochopnym jej przyjeciem.

Budowa immunoglobuliny

1- Fragment Fab
2 - fragment FC
Później może dopiszę jeszcze trochę o immunoglobulinie i wyjaśnie kilka pojęć, aby bylo prosciej.

Kilka definicji ułatwiających zrozumienie tekstu osobom niezaznajomionym z tematyką:
Antygen - substancja mająca zdolność do wywołania swoistej odpowiedzi immunologicznej przez wtórne wytworzenie odpowiednich przeciwciał lub uczulonych limfocytów, oraz posiadająca zdolność do reagowania z nimi (np. przyłączenia się do odpowiedniego fragmentu rpzeciwciała, o czym mowa wyżej).
Alergia - nadmierna reakcja układu odpornościowego przeciwko substancjom potencjalnie nieszkodliwym.
Przeciwciała - immunoglobuliny charakteryzujące się swoistością w stosunku do antygenów. Produkowane przez limfocyty szpikozależne. Każde przeciwciało posiada zdolność swoistego wiązania się z antygenem, który spowodował jego wytworzenie, o czym byla mowa w tekscie.

Opinie, pochwały, skargi, zażalenia mile widziane. Raczkuje dopiero w tej tematyce, więc gdyby gdzieś pojawił się błąd merytoryczny (chociaż nie powinien) proszę o kontakt PW abym mógł zedytować posta ;)

Takze czekam na Wasze komentarze, dziekuje i pozdrawiam ;)

**Michallewczuk** · 09-03-11, 17:00